Ni Rudy Ram. Rumbaoa
Naipablaak iti Augsut Issue ti Fil-Am OBSERVER, Maui
Iti Kolumko a "Di Nakapapati, Ngem Pudno"
ADU dagiti nagannak ken sumagmamano nga inauna nga ubbing ti makaaramid iti biddut babaen iti panangbutbutengda kadagiti ubbing, ta ipagarupda a makatulong daytoy a mangigawid kenkuana [ubing] nga agaramid iti saan nga umisu, wenno gapu iti ayatda a tumulong kenkuana a dumakkel a natured a sumaranget iti biag. Ngem ti kinapudnona, saan pay a nakasagana ti ubing a sumarang iti kasta a ladawan ti biag. Mabalin a mariknana iti buteng ken panaka-ila, ket bayat ti idadakkelna, mabalin a mapatanurna ti gurana iti lubong. Kas maysa nga ubing, mabalin nga ipakitana ti ibubusorna iti lubong a napno't buteng babaen iti panagpatanurna kadagiti pagilasinan iti sakit ti tian, panagsarua, panagsuyot wenno saan a panakarunaw, kdpy.
Bayat ti panagdakkel ti ubing, main-inut a mabigbigna a masapul ti panakatengngel dagiti dadduma a paset iti bagina. Bayat iti umuna a tawenna, ti laeng sumrek iti ngiwatna ti pakaringgoranna. Iti maikadua a tawen, maawatannanton ti maipapan iti yiiblengna. Iti maikatlo a tawen, maduktalannanton ti kaadda iti apagapaman a panakapnekna gapu iti panangay-ayamna iti pagisbuanna. Iti maikapat ken maikalima a tawenna, madlawnanton ti nagiddiatan ti lalaki ken babai. Kadawyan amin dagitoy. No dagitoy ti agbiag iti naingayyeman nga aglawlaw wenno aglikmut, adda kenkuana iti nakasigud a tarigagay a mangparagsak kadagiti nagannak kenkuana ken agbalin a napintas ti aglawlawna. Ngem no napno ti pagtaengan iti unget, gura, panagaapa wenno panagimon, mariknanton ti ubing a saan nga agbayag nga adda banag a saan a nasayaat, ket kas bunga daytoy, mabalin nga agsakit gapu ta singaen dagitoy narasuk a rikna iti kadawyan a trabaho ti panagbiagna.
Awan ngarud duadua nga agtaud manipud iti parikut ti kinalalaki ken kinababai ti kadaklan a makagapu iti panagdandanag bayat ti nasapa a tawen ti panagbiag. Mangrugi dagitoy a rikna sakbay a sumrek ti ubing iti pagadalan. Mabalin nga aksidente laeng ti panakaduktalna. Magun-od dagiti babassit nga ubbing dagiti pirgis a panakapnek babaen iti nalimed a panagay-ayamda kadagiti pagisbuanda. Mabalin a masansan met nga aramiden daytoy ti maysa nga ubing a makarikna a saan daytoy a maayat iti bukodna a pagtaengan.
Ania koma't mabalin nga aramiden ti maysa a nagannak iti kastoy a parikut? Umuna, babaen ti panangtedna iti nawadwad bassit a paset ti tiempo ken ayatna. Saanna koma a butbutngen ti ubing babaen kadagiti minamaag a sarita.
Lumasat dagiti amin nga ubbing iti kastoy a tiempo ti panagdakkel. Kadawyan a kayat ti ubing nga ammuen no sadinno ti paggapuan dagiti ubbing. Kas nagannak, saantayo koma a mabainan no maipasango dagitoy a saludsod. Kasta met a ditayo rebbeng a dusaen ti ubing gapu iti daytoy a saludsod ken ditayo met mangaramid iti minamaag a panagiparit, ta ad-adda la ketdi a mapataud ti panagluksaw ken siddaaw ti ubing. Ipakita laeng ti ubing ti gagangay a tarigagay a makaammo iti saanna pay ammo iti kadawyan nga aramid ti biag. No kasta, ipakita laeng dagiti nagannak ti kaadda ti ilemlemmengda a basol babaen iti saan a nasayaat a panagawatda iti kastoy a klase ti saludsod. Nasken a magun-od dagiti nagannak ti panagtalek kadakuada dagiti annakda, babaen iti panangilawlawagda ti sapasap a nagrugian dagiti babassit a banag nga agpaayto met laeng a maawatanda daytoy iti kamaudianna.
Agpukawto met laeng iti umno a tiempo ti kaaduan a pagbutbutngan dagiti ubbing. No nainget unay a mangituray dagiti nagannak, mabalin a mapataud ti ubing ti maysa a rikna iti kaawan talged gapu iti panagdandanag. Mabalin a dumanonto iti nataengan a panawen ti panagbutengna gapu iti panakadusa, ket gapu iti nalabes a panagdandanag, saanto nga agbiag kas iti kadawyan ken naragsak bayat ti kaaddana iti naestaduan a kasasaad. Addaantayo amin kadagitoy saan a marisut a parikut a kumuyog bayat ti intay panagbiag. Mabalin a mangyeg iti nauneg a rikna ti nalabes a panagdandanag gapu kadagitoy a parikut. Dagitoy ti agbalin nga al-alia a di sumina bayat ti inna panagbiag. Adu dagiti pagtaengan a nawara gapu kadagitoy a parikut nga agtaeng iti isip wenno panunottayo. Ket mariing dagitoy a parikut gapu iti sumaruno a kapadasan. Masapul ngarud a marisut daytoy maibatay iti kasapulan ken kapadasan ti tunggal maysa.*
_________________________________
