Ni Rudy Ram. Rumbaoa
[Immuna a naiposte iti Iluko.com 10.29.2008]
NATAYAG a lalaki, ngem medio narapis.
Ken guapo idi kabanbanuaganna pay. Langana pay laeng agingga ita-- dayta ni George Pacubas. Maysa a Sakada.
Ngem asino ni George Pacubas?
Nayanak ni George idiay Brgy. Bulag, Bantay, Ilocos Sur idi Abril 23, 1923. Iti panagturongna idiay Hawaii, espesial ken nakalalagip nga aldaw para kenkuana. Rinambakan ngamin ni George ti panagkasangayna iti barko a naglugananna nga S.S. Maunawili idi 1946 iti panagturongna idiay Maui, Hawaii a pakaidestinoanna. Kadua ni George dagiti sabsabali pay a sakadas a nagpirma iti kontrata ken agragut nga agtrabaho iti kataltalonan ti Hawaii para iti naraniag a masakbayan ti pamiliada.
Kas met kadagiti dadduma a sakadas, maymaysa ti rason no apay a kinayatda ti napan idiay Hawaii--"naranraniag a masakbayan ken naimbag a gasat para iti pamilia."
Maysa ni George kadagiti inesponsoran ti Hawaiian Commercial & Sugar [HC & S].
Baro a buya ti aglawlaw, baro a biag...
Simmanglad ti nagluganan a barko ni George ken dagiti sabsabali pay a sakadas iti Kahului Harbor, Maui, idi Abril 29, 1946. Ket sakbay a napalubosanda a bimmaba iti barko, naited kadakuada ti bukodda a numero kas pammigbig ti kinataotada-- ken indulin ni George dayta a numero agingga a nagretiro iti trabaho.
Dagus idi a nangrugi ni George iti trabaho a kas aglammua [wenno cutting grasses], mule man [iturongna ti kabalio a nagkarga iti unas iti disso a pakaimulaanna], agbagkat ken agibunong kadagiti maimula nga unas, utility truck driver [agiwaras iti danum, dagiti kasapulan a supplies, kdp.] kadagiti trabahador, mud truck driver [agala iti pitak manipud iti kiskisan sana ibelleng iti pagbasuraan], ken trash trailer driver nga addaan iti PUC. Trabahona dagitoy agingga a nagretiro idi tawen 1986.
Bayat ti panagtrabahona iti HC & S, nagyan ni George iti Kampo 10 ken Hospital Camp [masarakan daytoy iti Hansen Road iti Puunene]. Nakaisem ni George a nanglagip kadagiti kinabbalayna iti kampo a kas kada: Pedro Pacubas, Fernando Pacubas, ken Edward "Jose" Sales.
"Naragsak ti biag iti Camp 10 ken Hospital Camp," linagip ni George. Narimat dagiti mata ni George iti pananglagipna ti napalabasna iti kampo. No mabalin, kayatna manen ti agsubli kadaydi a panawen.
Ti kampo kas maysa a komunidad para kadagiti Filipinos, kanayonda a rambakan idi ti Rizal Day ken 4th of July. Adda pay pasala a naawagan iti "ribbon dance" no sadino a dagiti lallaki ti maipareha ken agbayad tapno maisala dagiti dayag. Linagipna pay nga adda idi "social boxes" a dagiti lallaki ti agtitinnawar. No asino ti kangatuan ti tawar- isu ti makaala iti dayta a kahon ken adda pay gundawayda a mangisala iti asinoman a balasang. Naipalaon iti daytoy a social boxes iti nagduduma a nagyan a kas iti makan, aplayanses ken no ania ditan a pangay-ayo. Adu idi dagiti maimbitaran a ka-Filipinoan met laeng a babbalasang para iti daytoy a pasala.
Ket nagayat ni George ken ni Louisa
Nangrugi ti relasion iti nagbaetan da George ken Louisa De Aquino idi yam-ammo ti Dios-ti-aluadna Mariano Patao [ama ni Linda Patao Cortez] ni George ken ni Louisa iti maysa a pasken. Nasinged nga aggayyem da Mr. Patao ken George. Nasinged met nga agpagayam ti balasang ni Mr. Patao, ni Linda ken Louisa. Agkarruba dagitoy iti Waihe'e. Agpada dagitoy a lokal born-- nayanak ken dimmakkel iti Maui.
Iti maysa nga aldaw, idi tawen 1949, inimbitaran ni Linda ni Louisa nga agatendar iti maysa a party. Naglugan da Linda ken Louisa iti puraw a Plymouth a kotse ni George tapno itulnogna ida iti party a naangay iti Filipino Clubhouse iti Puunene. Guapo ti langa ni George iti kawesna a "longsleeve" shirt. Nupay nakakita idin ni Louisa iti kastoy a klase ti kawes, dinayawna ni George. Manipud idin, inawaganna ni George iti "longsleeve" Filipino Guy. Saan a kinagura ni Geroge dayta nga angaw ni Louisa kenkuana. Nagrugi ketdi ti pakasaritaan ti ayatna iti dayta, a manipud idin, nangrugi nga immasideg ti rikna ni George iti balasang. Di maung-ungpot a panagistoria iti napalpalabas a pakasaritaan ti biag ti nagtungtonganda. No dadduma, agdanggayda nga agkatawa.
Para ken ni George, dakkel a paset ti "longsleeve" shirtna iti panakirelasionna ken ni Louisa. Daytoy ngamin a kawes nga insuotna idi damoda ti nagam-ammo ken ni Louisa ti nangitunda kadakuada iti altar. Nagkallaysa da George ken Louisa idi Hunio 12, 1954, iti St. Ann's Church iti Waihe'e. Naangay ti padaya iti St. Anthony Clubhouse idiay Lower Waiehu Beach, Wailuku.
Ti panakabangon ti pamilia
Kalpasan ti kasar, nagyan da George ken Louisa iti Hospital Camp iti dua a tawen, kalpasanna, immakarda iti Spanish A manipud tawen 1954 agingga iti 1960.
Agingga ita, malagip dagitoy agkaingungot dagiti nariringgor a truck a naglabas idi iti natapok a kalsada iti asideg ti pagtaenganda. Ket idi tawen 1960, immakarda idiay Kahului. Ditoy a rinambakan da George ken Lousa ti panagretiroda iti trabaho.
Nakem ngata ti Dios ti nangitunda kada George ken Louisa iti yaakarda iti baro a disso a 'yanda ita. Di ngamin ipagarup dagitoy nga agkaingungot a ditoy ti pakasarakanda ti kinaubing ken gayyem ni Louisa a ni Linda Cortez. Agpada ti kalsada ken dua laeng a balay ti nagbaetan dagitoy iti lugar nga ayanda iti Kahului. Pudno, aggayyem ken agkarruba dagitoy iti tunggal biag!t
Lima nga annak iti naragsak a pamilia da George ken Louisa
Ni Charise, inaunaan. Nagturpos iti Maui Community College [MCC], agtrabaho iti County of Maui- Clerk Office. Nayasawa ken ni Andrew Fuller, agtrabaho iti Johnson Brothers a kas Salesman. Agtrabaho pay daytoy iti Sack and Save. Dua ti annakda: ni Ryan ken Jeremy.
Maikadua ni Kenneth. Nagturpos iti MCC ken agtrabaho a kas Manager iti Local Motion Shop idiay Kukui Mall, Maui. Nayasawa ken ni dati a Carlyn Apana, agtrabaho daytoy iti Coldwell Banker a kas Sekretaria. Uppat dagiti annakda: Jason, Ikaika, Corbin ken Keely.
Maikatlo ni Leona. Nagturpos iti MCC ken agtrabaho iti 4 Star Mortgage. Nayasawa ken ni Duane Ah Yen, maysa a pintor. Tallo dagiti annakda: Kristi, Shauna ken Nervai.
Ni George, Jr.--ti maikapat. Nagturpos iti MCC ken agtartrabaho a kas Correctional Officer. Nayasawa ken ni dati a June Facuri, agtrabaho iti State Farm Insurance. Addaanda iti tallo a bunga: Iris, Michael, Gannon ken Ramsey.
Inaudi ni Jason. Retirado iti Airforce. Agdama nga agtrabaho iti Terminix. Ni Beverly Versola ti girlfriendna.
Ti pammagbaga ni George kadagiti agtutubo: "Respetaren ti pamilia. Agipakita iti napintas nga ugali. Mapan agbasa-- ta ti edukasion ti tulbek iti nasaysayaat ken naranraniag a masakbayan."
Kuna ni George kadagiti kapatadanna: "Agkaykaysa, adda koma kappia. Awan ti agsisinuppiat. Taripatoen ti bagi, nangruna ti salun-at. Agwatwat ken aramiden dagiti banag a kabaelan nga aramiden ti bagi."
Magustoan ni George ti agtrabaho iti family gardenda. Aktibo met ni Mrs. Pacubas iti Christ the King a kas miembro ti choir ti simbaan. Tumulong pay nga agdalus ken agdekorar iti simbaan no adda libre a tiempona. Aktibo da George ken Louisa iti Filipino Catholic Clubs ken tumulong ti grupoda kadagiti maisayangkat a kombension ti Maui. Managpaliwada idiay Filipinas ken Las Vegas.
Ken ni George Pacubas: "Balligi a nanglukat iti dalan a para iti naranraniag a masakbayan ti sumarsaruno a henerasion dagiti agtutubo."*
__________________________________
