JOE GUERREO: "Ti ayat ken biagna iti Camp 5 Store"
ni Rudy Ram. Rumbaoa
NAALUMAMAY a makisarsarita daytoy 1946 a Sakada, ni JoeGuererro, a nayanak idi Marso 6, 1927 idiay Bacarra, Ilocos Norte. Napan iti Hawaii kas maysa kadagiti maikatlo a bansada ti Sakadas idi Mayo 1946. Pinanawanna ti dungdungngoenna a pagilian a Filipinas manipud iti nagrubuatanna a Puerto ti Salomague idiay Cabugao, Ilocos Sur, babaen iti S.S. Maunawili a barko a nagluganna. Tapno makalugan iti nasao a barko, inulina ti barko babaen iti panagaramatna iti tali. Napadasan ni Joe ti na-home sick iti maysa nga aldaw. Umabot iti maysa a bulan ti panagbaniaga ti barko sakbay a makadanon iti Kahului Harbor iti Maui. Malagip unay ni Joe iti kapadasanda kadagiti kaduana a Sakadas iti panaglayagda iti nalawa a taaw, pimmusayen dagiti dadduma kas kada: Zacarias Paet, Pedro Cortez, Domingo Cabalce, Silvestre Baggao, Pepito Ragsa, George Pacubas, George Buesa, Jorge Felipe, Sonny Parilla, Crisanto Parilla, Quirino Paet, Antonio Paet, Johnny Obrero, Sesinado Sagayaga, Mariano Tabisula ken Eddie Tadeo.
Binulod ni Joe ti petition paper ti kabsatna, ni Liborio, ta saan nga interesado ni Liborio a mapan iti Hawaii, Ket gapu iti dayta, napan ni Joe iti Hawaii kas Liborio, ngem idi makadanonda iti inaunaan a kabsatna, ni Mariano iti Hawaii, ginutigot daydi Dios-ti-aluadna a Nicanor Domingo ni Joe tapno mabaliwan ti naganna manipud "Liborio iti Joe." Nakitiponda Joe ken Mariano iti Amada, ni Nemesio, nga adda idin iti Maui, Hawaii.
Idi makasangladda iti Maui, naipanda iti Puunene Community Center iti Spanish A, para iti inspeksion kadakuada. Masarakan ti Spanish A iti kasinnango ti Holy Family Catholic Church iti Puunene. Nagindegda Mariano ken Joe karaman ti Amada a ni Nemesio iti Spanish B, iti asideg ti Puunene School. Kalpasan ti panaginanada iti dua a lawas kalpasan ti sangpetda, nangrugi a nagobra ni Joe iti HC & S kas "huki lipo," agaramid iti kanal a para iti irigasion ti kaunasan. Mabayadan iti 43 cents iti kada oras, walo nga oras iti inaldaw, ken no dadduma, agtrabaho iti overtime.
Narigat a trabaho ti "Huli Lipo" para ken ni Joe. Inserrek ti angkelna nga agnagan iti George Guererro ni Joe iti Camp 5 Store [dita ti pagobraan ni George idi]. Dinamag ni George ken ni Joe no kayatna ti agtrabaho iti Camp 5 Store, saan a pinagbayag ni Joe dayta nga awis ti angkelna ket inawatna. Manipud iti Camp 5 Store, nagtultuloy ti panagtrabahona agingga iti A & B Supermarket. Masarakan daytoy a tiendaan iti lokasion iti nakapatakderan ti Central Pacific Bank ita. Idi naglukat ti Star Market, immakar ni Joe iti Star Market idiay Kihei kas Meat Department Manager agingga a nagretiro idi 1989.
Napintas ti biag iti kampo, iti Spanish B idi 1946 segun met laeng ken ni Joe. Tallo dagiti pamilia iti mangukopar iti maysa a balay. Tallo a tattao ti maturog iti maysa a kuarto. Iti tunggal pamilia, aglutoda iti bukodda a kanen. Libre ti gas, danum ken elektrisidad para kadagiti trabahador ti plantasion.
Makuna a naisangsangayan a selebrasion ti Rizal Day iti plantasion. Agpartida iti baboy ken kalding tapno isu't inda pagsasanguan a trabahador. Kadagidi nga aldaw, agpipinnadawatda iti ania man a banag, karamanen dagiti natnateng a maimula.
Idi nagtrabaho ni Joe iti Camp 5 Store kas maysa a clerk, maysa a lokal ken nakapinpintas nga ubing a babai iti nagan a Rose Tabisola, ti kanayon a mapan gumatang iti ice cream tapno laeng makitana ti kinataer ken kina-guapo ni Joe. Nabukel ti ayan-ayatda Joe ken ni Rose. Kanayonda a rummuar, mapan ag-date, mapan agpasiar iti paborito a lugar a pagpasiaran ken agbuya iti sine iti Puunene Theater nga asideg iti kiskisan [mill]. Kalpasan ti maysa a tawen ti relasionda, idi Hulio 16, 1946, nagkallaysada Joe ken Rose iti Holy Family Catholic Church. Naangay ti padaya iti balay ti angkel ni Rose nga agnagan iti Gaudencio Tabisola iti Kampo 4 [Sam Sim Camp]. Agarup ag-tallo gasut ti immatendar iti punsion. Ti bridesmaids isuda Espie Asuncion ken Linda Aguinaldo. Dagiti ushers: Joe Fernandez ken Jack Fernandez. Ti flowergirl, ni Lourdes Bermudez Gaspar ken ti ringbearer, ni Lawrence Quiray. Kalpasan ti kallaysa, nagnaedda Joe ken Rose iti Spanish B agingga nga immakarda iti pagyanan iti 6th Increment idi Abril 1961.
Naparaburanda iti uppat nga annak, isuda: Gordon, inauna ken maysa nga operating engineer iti Local 3. Maysa a balo ken addaan iti tallo nga annak. Ni Wayne, ti maikadua. Nayasawa ken ni Lita Guererro. Agtrabaho ni Wayne iti maysa a gas company. Addaanda iti lima nga annak. Ni Rodney, ti maikatlo, ken maysa daytoy a computer machinist. Nayasawa ken ni Margie Guererro ken tallo ti bunga ti ayan-ayatda. Ken ni Michael- ti inaudi. Agtrabaho ni Machael iti Maui County Sewer Department. Nayasawa ken ni Gwen Guererro ken addaanda iti tallo a bunga.
Ti balakad ni Joe kadagiti ubbing ita: "Igaed ti agbasa tapno magun-od ti nasayaat nga edukasion ken dakdakkel ti maawat a sueldo iti pagobraan. Adaywan dagiti maipawil nga agas."
Para kadagiti agtutubo ken nataengan, ti balakad ni Joe: "Aywanan ti salun-at, regular a bisitaen ti doktor, regular a panagwatwat [kas iti walking], agtrabaho ken ipauneg dagiti nasayaat a taraon."
Iti agdama, magustoan ni Joe ti gardening, mapan iti Kahului Shopping Center ken maki-estoria kadagiti padana a Sakadas, ngem ti kangrunaan a pagliwliwaan ni Joe- mapan idiay Las Vegas. Miembro da Joe ken Rose iti Kahului Filipino Community Association ken ti Bacarrerneos of Maui.
Maysa ni Joe kadagiti katuredan a Sakadas a napan iti gangannaet a disso tapno sapulenna ti pudno a gasat ken tapno maipaayanna ti nam-ay iti pamiliana.*
[*Naiposte iti Iluko.com idi Hulio 27, 2007]
--------------------------------
