ni Rudy Ram. Rumbaoa
ITI naminsan, sinaludsod ti doktor iti pasientena nga agtutubo no husto ti aldaw a panagbakunana, ngem dagus a sungbat ti agtutubo, "Apay a siak? Ita? Ti ammok no para ubing laeng ti bakuna."
Wen, kasapulan dagiti ubbing ti agbakuna. Ti bakuna ti kasayaatan a proteksiontayo bayat ti kinaubing a mabalin nga agpaut iti tinawen. Ngem kasapulan met dagiti nataengan ti bakuna- tapno mapapigsa ti immuna a panagbakuna wenno awaten ti kabaroanan a proteksion.
Ngem adu dagiti agtutubo ken nataengan ti agbabawi a saan a mangawat iti daytoy maysa a kaimportantian nga ipaay ti preventive medicine. No ti bilang ti adult immunizations, adu ti diperensia no maidasig iti bilang dagiti ubbing no bakuna ti pagsasaritaan. Iti surbey nga insayangkat ti Centers for Desease Control and Prevention [CDC], adda dua a porsiento iti adult Americans iti babaen ti tawen a 64 ti nabakunaan kontra ti tetanus, diptheria ken pertussis. Basbassit ti naited a baro a bakuna [agarup 2% para kadagiti nataengan nga agtawen iti 64] kontra ti shingles. Naawat met ti agarup 10% a babbai nga agtawen iti 18- 26 ti rekomendasion a bakuna kontra iti HPV, maysa a virus a pakaigapuan ti cervical cancer.
Ngem apay nga ad-adu ti bilang dagiti ubbing a nabakunaan ngem dagiti nataengan? Ti rason: manmano a bisitaen dagiti agtutubo/nataengan ti doktor no idasig kadagiti ubbing. Sabali leng ti bileg ti financial disincentive para iti bakuna ti nataengan, saan a bayadan amin ti insurance companies dagiti gastosenda.
Ngem dakkel daytoy a biddut no mabaybay-an lattan. Maysa a kasimplean ken pakasalbaran ti panagbakuna tapno agtalinaed a naimbag ti salun-at.
Adtoy ti sumagmamano a singasing para kadagiti agtutubo ken nataengan:
*Shingles Vaccine- bakuna para iti herpes zoster, am-ammo kas "shingles," nagrugi daytoy iti merkado idi 2006. Nairanta a para kadagiti agtutubo ken nataengan nga agtawen iti 60 ken agpangato nga addaan iti chicken pox. Mabalin a tumaud manen ti sakit kas shingles kadagiti maudi a pessat ti panagbiag- marikna ti ut-ot ken kasla agparang ti nagkagatan ti kiteb wenno timel. Iti kaaduan, agbayag ti ut-ot iti sumagmamano a bulan. No maaramat ti bakuna iti apagisu a rekomendasion, pukawen ti bakuna ti agarup 280,000 a kaso ti shingles iti tinawen.
*Pneumonia Vaccine- guardiaan daytoy a bakuna ti agarup 23 a kangrunaan ken komon a klase ti bacterial pneunomia nga akin-responsable iti ipapatay ti 40,000 nga Amerikano iti tinawen. Maysa pay, proteheren ti pneumococcal polysaccharide vaccine [PPV] ti sumagmamano a bacterial infections iti dara. Maited iti maminsan a tudok kadagiti amin a nataengan nga agtawen iti 65 ken agpangato ken kadagiti agtutubo a nababa ti immyunidadda.
*Tetanus Booster- maitudok daytoy tapno lapdanna ti makuna a "lockjaw" wenno panagparalisado ti piskel a mabalin a mangitunda iti ipapatay. Kasapulan ti booster shot iti tunggal 10 a tawen- saan nga urayen agingga nga adda panakairisgo iti impeksion manipud iti nakalukat a sugat. Idi tawen 2005, nayam-ammo ti maysa nga agas a maawagan iti "Tdap". Kannayon iti tetanus, adda nababa a konsentrasion ti dipteria ken whooping cough vaccines. Kuna ni Dr. Jeanne Santoli, deputy director of immunization services ti CDC, a dua ti ipaay a benepisio ti bakuna no maitudok daytoy kadagiti nataengan ken agtutubo gapu ta malapdan ti panakaar dagiti ubbing iti impeksion manipud iti nataengan a mangtaripato ken makipagnaed kadakuada.
*HPV Vaccine- napartuat ti Gardasil vaccine tapno kontarenna ti human papillomavirus [HPV], akin-responsable ti genital warts ken cervical cancer. Adda 70% a kaso ti cervical cancer iti US nga adda kannayonna a HPV. Mamitlo a tudok ti rekomendasion para kadagiti babbai nga agtawen iti 26 wenno sakbay a nagbalinda nga aktibo iti seks. Iti sabali a bangir, adda panagadal a mayuswat para iti bakuna a mabalin a makatulong kadagiti agtawen iti nangatngato ngem 26 iti babbai ken lallaki.
*Flu Shot- daytoy ti kasayaatan nga ammo a bakuna- ken popular kadagiti nataengan ken agtutubo. Ngan-ngani 60% nga agtutubo ken nataengan nga Amerikano ti makaawat iti tinawen, ngem nagbalin a sabalin ti pormulasion no maikumpara ti imun-una a bakuna a rimmuar. Ngamin ti virus a pakaigapuan ti influenza ket agbaliw-baliw wenno moving target.
Saan amin a bakuna ket lapdanna ti dumteng a sakit. Sika a mismo ti akin-tengngel iti salun-atmo, ammom no ania ti kasayaatan ken kasamayan nga aramiden.*
______________________________
No comments:
Post a Comment