[ITA] TA AWANKAN

[ITA] ta awankan, palubosannak ta adu ti nasken a makita 

ken aramidek. Saanmon a gamden nga igalut ti bagim kaniak 

ta ammok nga awankan. Dikan makita, dagiti laeng tinukel 

a luak nga agarubos iti pingping ti mangipalagip iti kaaddam kaniak.

Agrag-oka ketdi iti 'yanmo ita, namaris ti lubongmo a kas iti 

kamaris dagiti naragsak nga aldaw a nagkaduaanta; intedmo

ti ayat ken pateg a kasapulak a sika a mismo nga arkitekto ti kinataok.

No kunak a mabalin la koma, aramidek a saan a kastoy

Ti nagnguddoanna ngem mapugtoam ngata no kasanot' kaadu

a ragsak nga inpaaymo kaniak? Aglaplapunosan ket diak masarapa ida.

Agyamanak iti pannarabaymo bayat ti pannakamulik.

Ti ayatmo isut' biagmo, ti angesko. Ammom dayta. Ngem idi nadanon 

ti aldaw a nagbaniagaka a bukbukodmo, adda kadi naaramidak? 

Awan ta ammok a nakem ti Dios ti amin. Isut' natungpal. Agpayso limdaangak, nakipagrikna ti langit iti pannakapukawko kenka ngem 

patiek, apagbiit la ti kaawanmo iti dennak. Agtalekak. Ta sika ti siak, 

siak ti sika. Nasayud laeng panagiinnadayo ket sapay la koma 

ta mabendisionan dagiti lagip nga inbatim kaniak.

Saanka nga adda iti adayo, addaka laeng iti kasumbangir a patag. Agtultuloy

iti panagtulid ti rueda ti biag ket no masapulko ti tulongmo, awaganka. 

Ammok nga umayka uray dika makita. Mariknak kaaddam iti umagibas 

a pul-oy ti angin, kadagiti agsala a sabong ti orkidia, rosas ken gumamela.

Ne, denggem ti itiptipa ti pusok: naikawesak kenka idi rugiam nga asaken

ti dana a kaikariam, nakipagbaniagaak met ngem nagsinnupadi dalan a tinurongta--

Nagabanteka ngem nagsubliak. Agnanayon ketdi a sibabalud

ti nakemko kenka ket aniaman a balligi a nagun-odko, balligim metten.

Ammok, taliawem met ti nalikudam--panawen la ti makaibaga 

no kaanonto nga agsarangta manen iti rupanrupa ngem bayat 

nga addaka iti sidong ti Namarsua, denggem ti 'yarasaasko kenka:

"NARAGSAK A PANANGRAMBAK ITI ALDAW DAGITI AMMA!"

.

.

.

.

.

[ITA] TA AWANKAN

[Ken ni Emeterio]

Peb. 14, 191o- Peb. 26, 1996

Rudy Ram. Rumbaoa

Dom. 21 Hun. 2o26

Wai, Maui

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#itangaaldaw #ilokodaniw #daddumapay #itataawankan #emeterio #pananglagip #panangrambak #aldawdagtiamma #samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

Daytoy Nga Aldaw: ALDAW DAGITI AMMA

KUNA ti dadduma a saan [kano] a kas ti panangrambak iti Mother's Day ti kinaimportansia iti pannakalagip ken pannakaselebrar ti Father's Day. Hmm...diak ammo no apay a nasaoda ti kasta? Ngem no abisigentay' a naimbag, biddut daytoy a panangipapan.

Ti panangrambak iti 'Aldaw Dagiti Amma ken Inna' ket agpada nga importante kadatayo nga annak tapno maipalagip no asino ken no ania ti akem dagiti nagannak iti inaldaw a panagbiagtayo, [wenno daytoy] ti wagas a panagyaman [kadakuada], panangrespeto, panangpatalinaed [linnangen wenno panagkikinnamayet] ti kinaurnos ken kappia iti tunggal kameng ti familia. Tunggal maysa kadakuada, adda bukodda nga akem nga iserbi iti familia ken kadagiti annak.

Isu mammet a naikkanda ti bukod a pannakalagip ken pannakarambak nga aldaw.

Kas pagammotayo, ti ina isu ti silaw [wenno lawag/rangrang] ti familia, idinto ti ama isu ti teddek wenno fondasion a nakaikumitan ti responsibilidad [kas ti panagdesision kadagiti banag nga importansia iti pagsayaatan wenno masakbayan ti pagtaengan nga idauloanna]. Agpadada nga ari ken reyna ti pagtaengan.

Ket no bilang mapundi ti bombilia [silaw], saan kadi a mabalin a suktan? Amman. Ngem no ti teddek [fondasion] ti marebba-- matuang ti pagtaengan. Matnag dagiti alikamen. Maparalisado ti sibubukel a pagtaengan. Ngem depende ti situasion ta agpadada met a mabalin a masuktan tapno mangabaroanan ken mairugi iti sabali a basingkawel ti biag.

Ngem aniaman ti agbalin nga akem dagitoy dua a mangidaulo ti pagtaengan, agpada ket agpadadanto latta nga importante iti pagsayaatan ti familia ta isuda ti mangibagnos, mangbalanse saan laeng a pannakataraon dagiti annak no di pay ket pannakaiwanwan ken mangbayabay kadakuada-- [espiritual, pisikal wenno pinansial man a banag] bayat ti panagdakkelda iti nakiro a lubong a paggargarawan.

NARAGSAK A PANNAKARAMBAK KEN NABARA A KABLAAW TI ALDAW DAGITI AMIN NGA AMMA. AGBIAGKAYO!

.

.

.

.

.

Daytoy Nga Aldaw:

ALDAW DAGITI AMMA

Rudy Ram. Rumbaoa

Dom. 21 Hun. 2o26

Wai, Maui

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#itangaaldaw #aldawdagitiamma #pannakarambak #naituding #fundasion #teddek #familia #samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

[Nabulod ti ladawan a nausar]

Rekuerdo

SABALI pay a taldiap---

a naikupinen iti panid ti libro ti pakasaritaan ti biag ken ayat. Ngem padasen manen a lukiben. Padalanan a lagipen, imutektekan ti linabagna nupay adun a panawen-lam-ek, kuaresma, kalgaw, bagyo, arbis ken bisibis ti tudo a naibuyat ti tangatang iti panawen ken tiempo a naglabas---nabiagda laeng iti panunot, agpitpitikda iti puso ken agay-ayusda a kas danum-ubbog a di pulos maatianan dagitoy a lagip.

Idi daytoy a ladawan. Idi balasang ken baro. Idi agarem ti baro iti balasang, tallopulo ket tallo a tawenen ti napalabas.

Ah, batonlagip latta iti rekuerdo ti kalman...

.

.

.

.

.

REKUERDO

Rudy Ram. Rumbaoa

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#rekuerdo #daddumapay #lagip #taldiap #pakasaritaan #biag #ayat #lukiben #imutektekan #linabag #barokenbalasang #samiweng #rudyramrumbaoa #monicarumbaoa

[Nailitak ti ladawan iti balay ti balasang kalpasan ti maysa a party. Karaman a naala iti ladawan ti Dios-ti aluadna a kaanakak, Gilbert Rumbaoa]

Ita Nga Aldaw

MAYARIG ti oras a kas iti maysa a karayan. Saanmo a masagid iti mamindua daras ti isu met la nga agus ti danum a limmabas gapu ta saanton a lumabas pay iti nagdalananna. 

Dimo sayangen tunggal opurtunidad a maited iti panagbiagmo...

.

.

.

.

.

Ita Nga Aldaw

Rudy Ram. Rumbaoa

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#itangaaldaw #mayarig #karayan #masagid #agus #danum #opurtunidad #panagbiag #daddumapay #samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

[Nabulod ti ladawan a nausar]

RUMI, Mannaniw iti Ayat ken Maka-Dios

INDEKLARA ti UNESCO [United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization] ti tawen 2007 kas International Year of Rumi ken kas paset iti pannakalagip ti Maika-800 nga anibersario ti pannakayanak daytoy naindaklan a mistiko ken mannaniw iti Persia a pagsasao.

Nagtao ni Jelaluddin Rumi iti Balkh, agdama nga Afghanistan idi Setiembre 30, 1207. Napan nagindeg ti pamiliana iti Konya, pagilian a Turkey, a sadiay ti dimmakkelan ni Rumi. Maysa nga espiritual a mangirsursuro ni Rumi idi panawenna, ken naawagan daytoy iti "pir" [inspirational and founder] ti Mevlevi Sufi Order [nabangon ti Konya wenno Turkey iti agdama, babaen dagiti pasurot ni Rumi. Am-ammo pay dagitoy kas Whirling Dervishes gapu iti kinalatakda ti praktis a whirling a kas porma ti dhikr- pananglagip iti Dios. Ti Dervish ket komon a termino a mangsanay ti tao nga agdadamo iti maysa nga aramid iti Sufi path; ken pormal a parte ti whirling ti seremonia ti Sama ken maawagan dagiti makipaset iti semazen-s].

Nagbalin a paggaayat, maibasa ken uray pay makanta dagiti daniw ni Rumi kadagiti Islamiko a pagpagilian- kas iti Afghanistan, Iran ken Turkey. Iti agdama, adu dagiti pagilian iti akin-laud a paset ti lubong ti napasurot ken nangbigbig ti aramidna.

Iti kallabes, nainagan ni Rumi kas bestselling poet ti America. Insurat ni Rumi kadagiti daniwna ti uniberso nga arapaap/paggugusto tapno as-asideg pay ti pannakirelasion wenno koneksion iti Namarsua.

Ti Dios nga indaydayawna ket Dios ti Ayat nga am-ammo iti inaldaw a panagbiagtayo. Ti espiritual a sirmata ni Rumi ket sensual, makipagragsak ken addaan iti karakteristiko ti nauneg a panagpampanunot. Bigbigenna ti nakaparsuaan ken dagiti ayup/animal. Paggaayatna ti kinamisterio ken awanan pasensia kadagiti nalastog ken napasindayaw. Daydayawenna dagiti lugar ngem dakkel ti panagbutengna ti kanayon a pannakaibaba unay ti tao. Kas kanayonna a pagsasao, "Importante ti Ayat- iti panangtrato kadagiti karruba ken no kasano ti pakainaigantayo iti Namarsua."

Pormal a naawagan ni Rumi iti Mawlana Jala ad-Din Muhammad Rumi. Kanayon a mairaman ni Rumi iti Sufism ken iti Mevlevi Order, am-ammo iti lubong kas Whirling Dervishes. Kunana a makipagrambaktayo iti Dios iti wagas wenno babaen ti panagdaniw, panagkanta ken panagsala. Masansan ketdi a pamatian ti Sufis a dagiti sinurat ni Rumi ket nagballigi gapu't kinaimportante ti Qur'an. Manipud iti pannirigan ti literatura, maibilang dagiti daniw ni Rumi kas kangrunaan no di pay ket kadakkelan ken impluensiado a daniw ken daytoy a pannakabigbig ti aramidna ket nagsaknap kadagiti mannaniw iti Persia nga agkalikagum a sumurot iti tugotna.

Dagiti daniw ni Rumi ket maidasig wenno mayasping iti libro ti Salmo ken Kanta ni Solomon. Nagsurat ni Rumi a kas agay-ayat iti Dios, pinadasna ti makipagkaykaysa no kasano ti kaadayo ti distansia ti nagbaetanda iti Dios. Mabasa ti kaaduan a daniwna a kas Daniw ni Ayat, ngem maibilang met dagitoy kas simbolo ti pannakipagrelasion ti tao iti Namarsua.

Ti Masnavi-ye Manavi ti kangrunaan nga aramid ni Rumi. No dadduma, maawagan pay daytoy iti Qur'an-e Parsi. Ti umuna a titulo ket naipatarus wenno naibalikas iti sabali a pagsasao a Rhyming Couplets of Profound Spiritual Meaning, ket ti maikadua kayatna a sawen The Persian Qur'an. Iti babaen ti agpadpada a titulo, dakamaten ditoy ni Rumi ti relihioso a lider ken ti kina-eskolar ken maibilang daytoy kas maysa kadagiti kapipintasan a trabaho iti mistiko a daniw a napaadda.

Innem a libro ti daniw ti linaon ti Masnavi-ye Manavi nga amin dagitoy ket makapasagid iti rikna ti panangtunton ti tao iti Dios. Karaman pay iti nasao a libro ti ginasgasut nga estoria ti porma ti berso a mangiladawan no kasano't panagrigat ti estado ti tao no mayadayo iti Dios, ken ti rag-o a sagrapen ti tao no makipagmaymaysa iti plano ti Dios.

Sabali pay a mabigbig a sinurat ni Rumi isu ti Diwan-e Shams-e Tabriz-i, nga insagutna iti ing-ingungotenna a gayyem ni Shams. Indasig dagiti tattao daytoy a relasion da Rumi ken Sham a pumada iti Plato ken Socrates. Naispiritual daytoy a trabaho ti Shams, kas iti platoniko a trabaho [karakterismo ti panagpinnateg ti dua a tao a saan a seksual] ti kadarrato a panangitrabaho ti pilosopia ni Socrates.

Iti agdama, adun a pagsasao wenno lengguahe ti nakaipatarusan dagiti daniw ni Rumi. Agtultuloy ti panangimpluensiana iti moderno a pampanunot, ken nagbalin payen a kanta ti sumagmamano kadagiti daniwna. Ti moderno ken agtultuloy a pannakaipatarus ken pannakailako dagiti aramid ni Rumi ti namagbalin kenkuana a maysa kadagiti kalatakan a mannaniw iti agdama a tiempo ken inartapanna ti kaaduan nga aramid dagiti mannaniw iti agdama a panawen.

.

.

.

.

.

RUMI, Mannaniw iti Ayat ken Maka-Dios

Rudy Ram. Rumbaoa

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#daddumapay #artikulo #impormatibo #rumi #mannaniw #makadios

#samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

[nabulod dagiti ladawan a nausar]

 

VALENTINO: Padi, Martir ken Santo

ADUN ti nagkauna a Kristiano a martir ti agnagan iti Valentino. Dagiti Valentino a madaydayaw iti Pebrero 14 ket isu da Valentino ti Roma [Valentinus presb. m. Romae] ken Valentino ti Terni [Valentinus ep.Interamnensis m. Romae].

Ti umuna a Valentino ket padi ti Roma a nagbalin a martir idi AD 269 ken naitanem iti Via Flaminia. Ti relikia ni Valentino ti Roma ket makita iti Church of St. Praxed ti Roma, ken iti Whitefriar Street Carmelite Church iti Dublin, Ireland.

Nagbalin nga obispo ni Valentino ti Terni iti Interamna idi AD 197 ken makuna a nagbalin a martir bayat iti panagabuso a panagturay ni Emperador Aurelian. Kas iti umuna a Valentino, naitanem met iti Via Flaminia, ngem iti sabali a lokasion. Makita ti relikia ni Valentino ti Terni iti Basillica of St. Valentine ti Terni.

Rimmuar met ti maikatlo a santo nga agnagan iti Valentino a nadakamat iti nagkauna a martirolohia [martyrologies] iti babaen ti petsa a Pebrero 14. Mapapati a napapatay daytoy idiay Africa a kaduana ti sumagmamano a gagayyemna, ngem awanen ti sabali pay a pakasaritaanna.

Nagtalinaed a misterio agingga ita ti pudno a naggapuan ni Valentino ken no mano ti bilangda a San Valentino. Ngem adda pattapatta dagiti dadduma a daytoy a Valentino ket maysa a Romano a napapatay gapu iti panagkedkedna nga isuko ti kina-Kristianismo a pammati.

Kuna dagiti sabsabali a historiador a ni San Valentino ket maysa a padi iti templo a nabalud gapu ti panangkontrana ti panagturay ni Claudius.

Ngem asino man daytoy, mabalin a pudno nga adda Valentino gapu ti pannakakali dagiti arkeolohista ti katakomba wenno panteon iti babaen ti datar ti nagkauna a simbaan a naidedikar ken ni San Valentino. Idi 496 AD, intuding ni Papa Gelasius ti Pebrero 14 nga aldaw ti pananglagip ken panagdaydayaw iti kinamartir ni San Valentino.

Iti opisial a listaan dagiti sasanto [Martirolohia ti Romano] ti Katoliko a simbaan, nagtalinaed ti Pebrero 14 nga aldaw a panangrambak/pananglagip ken ni San Valentino, ngem gapu ti kinakurang wenno kinakisang ti impormasion maipanggep iti kinatao ken aramidna, naikkat ti pananglaglagip kenkuana iti Kalendario Heneral ti uniberso a liturhia ti venerasion, wenno panangbigbig ti kinasanto idi marebisar daytoy iti tawen 1969.

Nairaman iti lokal a kalendario ti lugar ti Balzan idiay Malta.

Adda pay la dagiti nagtalinaed a nangobserba ti Kalendario iti Ritual ti Romano manipud ti Tridentine Calendar agingga iti tawen 1969 a no sadino a ditoy ti nakarambakan ti umuna a fiesta ni San Valentino agingga iti tawen 1955 idi ipaababa ni Papa Pius XII ti pannakadakamat ti nagan ni San Valentino no maangay ti misa.

Nagtalinaed ketdi a panglaglagip babaen ti Traditionalist Roman Catholics a mayannatup iti otorisasion ni Papa Benedict XVI a motu proprio Summorum Pontificum idi Hulio 7, 2007, a mausar ti General Roman Calendar of 1962 ken ti liturhia ni Papa Juan XXIII a 1962 edition ti Roman Missal, ken, kas Simple a Fiesta babaen ti panangusar ti Traditionalist Roman Catholics ti General Roman Calendar ti 1954.

Ni San Valentino ti Santo a Patron dagiti agtutubo, ayat, dagiti agayan-ayat, naragsak a panagdenna dagiti agasawa, dagiti agayan-ayat a nagtulag iti panagasawa, affianced couples, agay-aywan kadagiti alimbubuyog, dagiti adda nasakitna a kissiw, pannakatalimudaw/agkulipattay, dagiti kablaaw, peste, ken dagiti agbaniaga. Irepresentar iti ladawanna ti tumatayab ken sabong ti rosas.

.

.

.

.

.

VALENTINO: Padi, Martir ken Santo

Rudy Ram. Rumbaoa

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#daddumapay #ababaasalaysay #valentino #padi #martir #santo #impormatibo #artikulo #samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

[nabulod ti ladawan a nausar]

Agnanayon ti Lagipmi Kenka, Ama

MALAGIPDAKA LATTA 

WEN, ta iti daytoy a bulan, napnoan unay ti kaipapananna kadakami nga inulilam. Nabayagen daydi a tiempo a kaawanmo iti dennami ngem nabiag, wen, nakabibiag unay iti panunotmi nga addaka latta kadakami, agpitpitikka kadagiti pusomi, kasmi pay la marikna daydi bara ti aprosmo.

Iti daytoy a bulan ti umuna a bulan a pannakasiraymo ti lawag ti lubong, ken iti daytoy met la a bulan ti panangisublim ti biag iti Namarsua.

Ket kunak: "Ti biag agdaliasat: Adda sumangpet, adda pumanaw..."

NO maminsan, babalawentayo ti Dios no kasta nga adda pumusay a kameng ti pamilia, asideg kadatayo, gagayyem wenno am-ammotayo. "Apay isuna? Nagsingpet a tao," kasta ti masansan a saludsod wenno ibagatayo. Ngem ditay' ammo nga adda gayam naituding nga aldaw, oras, tiempo wenno panawen nga ipupusay ti tao. Addan nakasagana a plano ti Dios iti tunggal maysa kadatayo. Ti Dios ti puon ti biag ket adda iti turayna no kaano a kayatna nga alaen ti biag nga impabulodna kadatayo a pinarsuana.

Lagip ketdi nga agnanayon para kadakami a sangkaamaan ni Emeterio Tungpalan Rumbaoa.

Nayanak ni Emeterio idi Pebrero 14, 1910, aldaw dagiti puso.

Kas ti kaalisto a pananglapgis iti bulong ti kalendario, kasta met ti kaalisto a mangipalagip ti nabayagen a kaawanna iti dennami. Nupay para kadakami a sangapamilia, agari ti liday a di malapdan no madanonan dayta a bulan--- Pebrero, ta daytoy ngarud a bulan ti nangyeg kadakami ti manto a nangpespes ti lua kadagiti mata ken nangipaay ti liday a nakariknaan dagiti puspusomi; kasta gayam ti marikna ti maulila, nangruna no mapukaw ti maysa nga Ama a nangibubos ken nangted iti amin a tiempona tapno maitedna amin a ragsak a kalikaguman ti pamiliana.

Kas teddek ti inulilana a pamilia, kasla dimi metten kabaelan a subaen dagiti pannubok a dumteng iti biag--- awanen ti pundasion a karaptanmi nupay adda ti silaw a gabaymi. Ngem saan amin nga ipapatay ket itdenna ti liday wenno leddaang. Adda met gayam ragsak nga ipaayna. Pumusay ti patpatgen tapno agbiagka. Saan la a dayta, makasursuroka a bumangon iti bukodmo a panglakagan. Masursuroanka a sumaranget kadagiti pannubok wenno karit nga ibanesbes wenno isaplit ti panawen iti pamilia. No maminsan, masapul gayam a mapukaw ti maysa a tao tapno agbiag ti kaaduan.

Iti isasaklang ni Emeterio iti Apo a Namarsua idi Pebrero 27, 1996, kasla naiddep ti napanayag a rangrang ti init kadakami. Kasla sipnget ti nagari iti uneg ti pamilia. Nasipnget kunak ta arigna gayam a ti Ama ti mangted ti rangrang iti aglawlaw [ti puon ti biagyo] ti sangapamilia. Naglumen ti ragsak ket para kadakami, napuyupoy ket naiddep a namimpinsan ti rayray ti kandela a mangted lawag kadakami. Nanglipat ta nagari ti manto, ti panes kadagiti puspusomi. Ket iti dayta a tiempo ti panagladladingitmi, arigmi ti manglaylayen a sabong nga awan man ti mangsibug kadakami. Wenno mangpalangto ti biagmi iti isisina kadakami ti teddek ti pamilia. Kasta ti biag.

Ngem nabati kadakami nga annakna ti balikas ti namnama a nangted manen ti rayray ti masakbayanmi iti tunggal idadap-awmi iti ruar ti lubong a nangyeg ti panes kadagiti pusomi. Kasla samiweng iti kaungganmi a no tunggal maipalagip dagidi balikasna, kayatmi nga ikanta ti kanta a pagdaydayaw iti Dios gapu iti kinaimbag nga impaayna kadakami. Iti panunot, baliksenmi: "Dios koma kenka ti kumuyog, Ama."

Wen, kasla musika a nagdayyeng iti kararuami tunggal madanonan ti bulan ti Pebrero. Maiparipirip iti daytoy a bulan ti Pebrero ta nakalalagip unay--- "Aldaw dagiti Puso" idi damo a masirayan ni Ama ti lubong a nagtaudanna. Anian a ragsak dagiti nagannakna ta nagbalinda a saksi iti itataud ti maysa a parsua a mangtaginayon ti nagan ti kaputotanda.

Agpayso, naisungsong kadatayo idi ubbingtay' pay dagiti nasagraduan a panursuro, tinaripato, pinadakkeldatayo dagiti nagannaktayo tapno agbalin a manakman iti uneg ti pamilia, kadagiti tattao ken iti komunidad.

Asino koma ti nagannak a mangisuro ti anakna iti pakadaksanna? Wenno kunam kadi iti anak, "Kautem man no ania ti adda iti uneg dayta nga abot?" No sika a nagannak, ammom nga uleg ti adda iti abot, apay nga isagmakmo ti anak? Saan!

Kas met ti panangpadakkel iti anak, isurom a nasayaat tapno agbalinto a parupam, ti kinaasinom, ti kinataom a mangitag-ay ti nagan ti kaputotam. Ket pudno, diak malipatan dagiti naespirituan a sursuro daydi Ama kadakami nga agkakabsat: "Saankayo nga aggaapa. Pagarienyo ti kappia kadagiti puspusoyo. No masapul ti tulong ti maysa kadakayo, pagbibinnadangayo a tulongan. Diyo baybay-an. Agpipinnateg ken agiinnayatkayo nga agkakabsat. Ti agaramid iti daytoy, isu ti pudno nga annak ti Dios. No aniat' isawang ti bibig, isut' rupam."

Lagip nga agnanayon kadakami a pinanawan daydi Ama. Ta awan ti agkuna a kukuana ti amin a tiempo wenno orasna ditoy lubong. Adda umuna, adda met maudi. Ngem awan paggiddiatan dagitoy ta padapada a matay ti amin a tao. Adu ti dalan a pagturongan wenno pagpilian a pagnaan, ngem maymaysa ti pagtungpalan. Sadiay agdadanonto ti amin a pinarsua ti Dios, natay man wenno sibibiag.

Naimatangak idi ti naudi a panangipalubos daydi Ama ti angesna. Nakitak ti panagdalutaytayna. Kunak iti nakemko: "nauyosen ti biagna." Iti panunotko, malagipko daydi pasamak iti Bantay Kalbaryo a nakapasagan ni Jesu-Kristo. Daydi panangisukona ti maudi nga angesna iti Dios Ama. Intalekna ti biagna iti Nailangitan nga Ama. A, nalpasen! Nalpas kadin ti amin? Kunak, saan pay Dungdunguek nga Ama. Mabalin a nalpasen ti nagbalin a misionmo ditoy rabaw ni Apo Daga, ngem addakanto latta a kalasagmi, mangiturong kadakami no ania ti rumbeng a dalan a pagnaanmi kalpasan a napasagkan iti imatangmi.

Ngem iti panunotmi, nabiagka kas ti sabong a mangted ti ayamuomna tapno masay-op ken agadiwara iti aglawlaw. Wen, dimon marikna ti bara dagiti aprosmi, ti agekmi wenno arakupmi, ngem kas kabara ti apuy iti kapategmo kadakami nga inulilam. Nupay awankan, agnanayonto latta a sika't pabelo ti kandela a mangted rangrang ti apuy--- iti pamiliam.

Pudno, di magatadatan ti kinasin-aw ti panagpuspusom nga impariknam kadakami. Ta babaen kadagitoy nga impakitam a ragsak a sinangalmo iti nagbabaetan ti tunggal maysa kadatayo, umanayen daytoy a mangted liwliwami. Saan a magatadan ti aniaman nga adda. Ketdi, namuli ti pamilia. Nabussogmo ti pamiliam iti ayat, pammateg, panagsakripisio, inwanwanmo ti panagpakumbaba, ti kinatured, ti agibtur, ti agparabur, ti mangawat iti panakapaay ken kangrunaanna, ti umawag ken agdaydayaw iti Dios.

Wen, maymaysa ti pamilia ta naimatangam no kasano a nagballigika kadagiti arapaapmo a magun-od ti pagsayaatanmi. Maysa a nagan, maysa a pamilia a buklen ti maymaysa a puso. Maysa a kaputotan a mangibaklay ken mangiburay kadagiti sabsabali ti panursuro nga intukitmo kadakami. Dagitoy dinto matakaw ti sabali. Dinto kabaelan a takawen ti mannanakaw ti sursuro nga impapetpetmo kadagiti dakulapmi ta daytoy ti nagbalin a rangtaymi a mangtun-oy ti naan-anay a balligi a kalikagumammi iti masakbayan. Dakami ti bulong ti sanga. Sika ti ramut a pagtaudan ti adda kadakami.

Nasukog ketdi ti naidumduma nga ayat nga impariknam ken impakitam kadakami a di kabaelan a parisan ti sabali. Ta idi nasarakan ti pusom ti kabinnuligna, dikay' nagtaktak ken ni Ina tapno maaramid ti rumbeng a mapasamak. Nabukkaan ti bara kas iti gumilgillayab nga apuy ti kinupkupikopanyo a rikna tapno madanuman ti natikagan a bukel ni karayo. Inimasyo ken ni Ina ti naglangoy ken nangnanam iti naruk-atan a diro ni ayat iti kinaulimek ti rabii. Para kadakayo a dua a naglemmes ti ragsak, maysa daytoy a gameng a rumbeng a saluadan.

Kitaem, adtoykami ita; ti bunga ti nairut nga arakup ken areng-eng a samiweng ti nagpatnag a nakasukoganmi. A, sikat' arkitekto a nangdisenio kadakami tapno agbalinkami a parupam--- ti kinaasinom, ti kinataom...Kitaem, Ama, dakami ti dakami ta no saan a Sika, awankami koma ita. Agyamankami, Ama, gapu iti panagkallaysa ti itlog ken semilia ti napudno nga ayat, timmaudkami a bunga ti inar-arapaapyo ken ni Ina.

Ala ngarud, kastan, Ama. Natalnan ti panunotmi. Saantayon a maisubli pay ti nalpasen. Nalpasen. Ngem ti pannakapukawmi kenka iti pisikal a bagi, saanna a 'yeg ti agnanayon a liday. 'Yegna ketdi ti biag. Saan ketdi nga iti ipupusaymo ti mangkeltay kadagiti arapaap--- dagiti inar-arapaapmo a para kadakami, ketdi, 'yegna met ti pannakabangon ti pudno a panagtalek iti tungal maysa tapno agsampaga ken mataginayon ti bukel nga intukitmo, "ti ayatmo."

Wen, Ama, nakainanakan a nabayag. Iti tapok a naggapuam, isu met laeng ti inka pagsublian. Idawdawatandaka, dika met mauma a mangidawdawat kadakami ta sikat' addan iti salinong ti Dios a Mannarabay. No adda man nagkuranganmi, maluktan ti pusomi nga agbabawi. Saankami a perpekto ta adda met pagliwayanmi. Aramid a narasi. Taotayo laeng, Ama. No ania dagitoy a nagliwayanmi, sika koman, Ama, ti mangpunno. Pakawanennakami!

Alisto ti panagtulid iti rueda ti panawen ken panagpitik ti pagorasan, addanto tiempo nga agtitipon manen ti pamilia. Ngem palubosannakami nga agbati pay laeng iti apagapaman tapno inkam talaytayen dagiti pannubok ti nakaparsuaan. Ngem no dumtengto ti aldaw ti bagi agrukopen, situtulok ti kararua a rabsuten ti panawen...

Ala kastan.

.

.

.

.

.

AGNANAYON TI LAGIPMI KENKA, AMA

[Ken ni Emeterio Tungpalan Rumbaoa, Feb. 14, 1910- Feb. 27, 1996]

Rudy Ram. Rumbaoa

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#agnanayon #lagip # kenka #emeteriotungpalanrumbaoa #daddumapay #ababaasalaysay #pebrero141910 #pebrero271996 #ipapanaw #ama #samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

Namnama

Adda iparipirip ti tangatang a namnama, Iddo. Bay-amon no nagay-ayamda ti riknam gapu't balangkantis nga ayat. Ti nasken, naipariknam ti pategmo kenkuana.

Kitaem! Asul ti tangatang ken namaris ti aglawlaw, Iddo.

.

.

.

.

.

Namnama

Rudy Ram. Rumbaoa

Lun. 12 Ene. 2o26

Wailuku

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#namnama #iparipirip #balangkantis #rikna #naipariknam #pateg #samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

[Bukod nga ala a ladawan dagiti nausar]

Baro a Tawen ken Kultura

MAARAMID wenno mapasamak tI Baro a Tawen no agrambak ti maysa a kultura iti maudi a paset ti maysa a tawen ken iti panangrugi ti sumaruno a tawen.

[Ti kultura iturongna/itudona a kas aktibidad a tuladen ti tao. Ken maysa daytoy a symbolic structures [simboliko nga istruktura] a mangipaay iti naisangsangayan ken importante nga aktibidad.

Karaman iti kultura ti arte, pammati ken institusion ti populasion a maipasa iti tunggal henerasion nga aglabas. Naawagan pay ti kultura nga "isu ti dalan ti biag para iti intero a sosiodad."

Iti kultura karaman ditoy ti tignay, moda, lengguahe wenno pagsasao, relihion, ritual, ay-ayam ken ugali a pagtuladan/pagwadan a kas iti linteg ken ti kinadalus ti kababalin, ken ti sistema ti pammati a kas arte.]

Agrambak ti amin-amin a kultura iti Baro a Tawen maibasar iti rukod ti tunggal kalendario ti tawen.

Iti pagilian nga iturayan ti Gregorian calendar, marambakan ti Baro a Tawen iti Enero 1, a daytoy a petsa ti maipagarup ken maibilang a kadakkelan a pasken para kadakuada.

Nagbalinen nga ugali wenno maulit-ulit nga aramiden, a mangrugi ti Roman Calendar Gardens iti umuna nga aldaw ti Marso. Nupay kasta, ti Enero ti gagangay a panagrambak ti konsul dagidi nagkauna a Romano kalpasan a nagtugaw ken nagturayda iti gobierno [ti Roma].

Ngem binaliwan ni Julius Caesar, nagturay iti 47 a tawen a.C., ti sistema ken binukelna ti bukodna a kalendario a naipasurot iti naganna, ti Julian Calendar. Binaliwan ken pinadakkel ni Marco Antonio, konsul iti 44 a.C., idi tiempona ti nadanonanna a klase ti kalendario, kasta met ti inaramid ni Emperador Agustus Caesar idi 8 a.C. ken uray pay ni Papa Gregorio XIII idi tawen 1582-- nga isu ti maar-aramat a klase ti kalendario iti agdama. Mangrugi iti dayta a kalendario ti Enero 1. Adda ugali idi iti Gregorian calendar a marambakan ti rugi ti tawen maipapan wenno mainaig iti relihion kabayatan ti Middle Ages.

Iti panagwaras ti kultura iti akinlaud a pagilian ti sabasabali a paset ti lubong bayat ti 20th century, nagbalin a kaugalian ken uniberso ti petsa nga Enero 1, uray pay dagiti pagilian nga addaan iti bukod a panagrambak ti Baro a Tawen a kas iti Tsina.

Iti agdama, nagbalinen a naindaklan a pasken ti panagrambak ti Baro a Tawen iti sangalubongan. Dagiti dadakkel a siudad iti lubong a kas ti New York, mangrugi ti selebrasion iti bisperas [31] ti Baro a Tawen ket kalpasanna, maisaruno ti awan sardayna a panagpaputok kadagiti nagduduma a klasena ti palpalibbaang.*

.

.

.

.

.

BARO A TAWEN KEN KULTURA

Rudy Ram. Rumbaoa

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

#baroatawen #kultura #panagrambak #aktibidad #tuladen #simboliko #istruktura #tignay #moda #lenggyahe #pagsasao #relihion #ritual #ayayam #ugali #sistema #pammati #enero1 #panagwaras #pasken #naindaklan #samiweng #ayat #rudyramrumbaoa

[nabulod dagiti ladawan a nausar]