KRISMAS ITI FILIPINAS: IDI KEN ITA

TI laeng pagilian a Filipinas ti kakaisuna a Catholic nation iti Asia. Ti pannakarambak ti Paskua iti Filipinas ti makuna a kabayagan iti intero a lubong. Iti simbaan, mangrugi ti pannakarambak ti Paskua manipud Disiembre 16 agingga iti Enero 6 iti sumuno a tawen. Ngem ti pudno a panangrugi ti selebrasion ket nasapsapa ken agngudo iti nabaybayag.

Ti sentro ti panangrambak ti Paskua dagiti dadduma a Katoliko a nasion ket iti laeng Disiembre 25, kaaldawan a mismo ti Paskua, ken iti piesta ti Epipania, Enero 6.

Iti Filipinas, awan sardayna a selebrasion iti tiempo ti Paskua. Ragragsak, a no maminsan, mayalud-od pay agingga iti Pebrero 2. Kunada nga iladawanna ti kinagarbo a buya idinto a kuna met ti sabali a nalabes a panaggastos.

Naidumduma ti Paskua iti Filipinas. Naisangsangayan.

Adda sumagmamano a paggigiddiatan ti kangrunaan a pagibatayan dagiti Katoliko iti wagas a panagrambak ti Paskua. Daytoy itdenna ti lokal a karakterismo ti Filipino Christmas. Kas pagarigan, ti siam nga agsapa a misa manipud Disiembre 16- 24, a maawagan iti "Misa de Gallo."

Ti balikas naadaw iti termino ti Espaniol [Spanish term] a kayatna a sawen "Misa dagiti Kawitan/Mass of the Roosters." Naawagan a kasta gapu ta maaramid ti misa iti agsapa, oras nga idi, nangruna kadagiti nasulinek a barangay, nga isu ti pagdammuan a panagtaraok ti kawitan apaman a marikna ken makitana ti isisiray ti umuna a raya ti lawag ti init.

Idi un-unana, ti taraok ti kawitan ti mangriing iti maysa a mannalon tapno masapa a bumangon ken mapan iti kataltalonan. Para kadagiti mannalon, makatulong daytoy a taraok ti kawitan iti nasapa a panagriingda iti bigat tapno maliklikan ti kinadarang ti init no kas bilang maladawda a sumalog iti talon.

Dagiti espaniol wenno kastila ti nangirugi/nangisungsong ti Roman Catholicism iti Filipinas idi 16th century. Insuro dagitoy a papadi nga kastila kadagiti Filipino no kasano ti agdaton iti siam nga aldaw a panagkararag iti pannakayanak ni Jesus. Kasta met nga insuro dagitoy a papadi dagiti Filipino nga irugi ti aldaw iti kararag sakbay ti trabaho. Nupay kasta, mapapati idi maselebraran ti misa sakbay nga agturong dagiti mannalon iti kataltalonan.

Ket gapu ti Misa de Gallo, timmaud dagiti paglakuan ti kankanen iti plaza wenno parke nga asideg iti simbaan a masansan a pagnaan ken pagdaliasatan dagiti tao a mapan makimisa. Agpapan kadagitoy, nagbalinen a praktis ken nakaugalian ti aglako kalpasan ti nasapa a misa.

Iti pasetna ti Bisaya ken Mindanao, agiserbi dagiti babbai iti nasao a paglakuan iti hot sikwate [ti natibo a tsokolate a mainum] nga adda kannayonna a puto-maya wenno bibingka.

Iti pasetna ti Luzon, maiserbi dagiti bukod a luto a kankanen. Kadagiti naprogreso a siudad, pinagbalinda a dadakkel dagiti babassit idi a pagatagilakuan.

Ken idi panawen ti kastila iti Filipinas, agpabuya dagiti Filipino iti entablado iti aldaw ti Paskua. Iparang wenno iladawanda ni Maria ken Jose nga agsapsapul iti pagdagusan. Mapan agsursor dagitoy nga aktor ken aktres [Jose ken Maria] iti komunidad tapno agtuktok iti ridaw ti tunggal balay. Iti tunggal balay, nadekorasionan ti sukog sinan-bituen a maawagan ti "parol," tapno daytoy ti mangsilnag ken manglawag ti pagdalanan da Maria ken Jose.

Naawagan daytoy a pabuya iti "Panunuloyan." Mapapati a nabayagen nga inaramid daytoy dagidi nagkauna a kristiano ngem manmano laeng ti makaammo ti daytoy a pabuya iti pasetna ti Luzon. Ngem nagtultuloy ti pannakaisab-it dagiti parol iti tawa. Nagbalin a popular a tradision. Iti agdama, nagwarasen iti intero a Filipinas daytoy a panagipabuya wenno panangibitin kadagiti parol.

Adda met dagiti gangannaet a pagilian a nangimpluensia ken nangipaay ti kontribusion iti kostumbre dagiti Filipino ken tradision maipanggep iti Paskua. Kas koma ti nalatak a Santa Claus ken Christmas Tree. Kalikaguman met dagiti ub-ubbing a Filipino ti makakita ti Paskua a "carnival-on-ice!"

Napigsa ti kidag ti Paskua iti pang-sosial, kultural ken komersio iti biag dagiti Filipino. Kas ti panagtitipon dagiti aggaggayyem ken agbabarkada, wenno sangkapamiliaan-- komon nga ar-aramidenen daytoy iti panawen ti Paskua. Adda pay dita ti rekonsiliasion ken resolusion.

Agpada a pangbalay ken publiko a selebrasion, yegna ti panagdedenna ti sibubukel a pamilia ken ti komunidad.

Dakkel met ti pakainaigan ti negosio. No agbayag ti ramrambak, ad-adu ti magastos-- adu met ti mapastrek iti negosio. Ngem saan a problema dayta kadagiti Filipino ti aggastos, nairuamdan. Adda ketdi kinamangngaasi ken kinamagayat nga agari iti puso. Nagbalinen a kaugalian ti agisagut ken umawat iti sagut.

Kuna dagiti lallakay ken babbaket a mapukpukawen daydi daan a buya ken tradision iti pannakarambak ti Paskua iti Filipinas. Kunada a napimpintas idi nga amang ngem ita. Nupay inrugi dagiti kastila ti makuna nga umuna a pannakarambak ti Paskua, makuna met a naadaptar ti produkto nga insungsongda kadagiti Filipino.

Kinaagpaysona, ti Paskua iti Filipinas iti agdama ket adun ti nagbaliwanna no ikumpera idi un-unana. Ngem adu met. Wen, adu met ti nangawat a siraragsak ti transpormasion wenno pannakabalbaliwna. Nagbalin a mas moderno, naragragsak ken namarmaris a panagrambak.

Ngem kangrunaan a pasetna, nagtalinaed a relihioso dagiti Filipino.

.

.

.

.

.

KRISMAS ITI FILIPINAS: IDI KEN ITA

Rudy Ram. Rumbaoa

Mar. 24 Dis. 2o24

Wai, Maui

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]

JESUS, SANTA KLAUS WENNO SEKULAR KRISMAS?

APAY no matappogan ti bulan ti Setiembre, mangrugin nga agal-allangogan ti nagan ni Santa Claus iti lapayag dagiti ubbing? Ket bayat ti yaasideg ti Paskua, alaen dagiti ubbing ti papel ken lapis sada ikur-it wenno isurat dagiti bukod a wish-lists; kiddawenda dagiti regalo a kayatda iti krismas, wenno dagiti kayatda nga ited kada Nanang ken Tatang, kada Lolo ken Lola, ken ni Manong wenno Manang, para kadagiti gagayyem, am-ammo ken asideg iti pamilia.

Apay nga ad-adda a saludsodenda ti maipanggep ken Santa Claus? No asino isuna wenno ania ti langana? No sadino ti pagyanan wenno paggapuan daytoy butiog ken puraw ti barbasna a lakay? No apay nga agited iti regalo kadagiti ubbing? No apay nga agsingsingpetda tapno maawatda ti ited a regalo ni Santa Claus? No apay a naugalianen ti agibitin iti medias iti krismas tri?

Ngem saan kadi ti Paskua ket isu ti pannakarambak iti pannakayanak ni Nino Jesus--ti Messias? Wenno nakurang kadi wenno saan nga umisu ti panangilawlawag dagiti nagannak kadagiti annakda no ania ti puon ken makagapu nga agrambak ti sangalubongan iti Paskua?

Ni kadi Santa Klaus wenno Nino Jesus?

Kuna ti maysa nga artikulo nga impablaak ti nalatak a pagiwarnak iti US a mabalin kano a marambakan ti Paskua nga awan pakainaigan iti pammati, sekta, wenno relihion. Ania? Marambakan ti Paskua a saan a maipanggep wenno maigapu iti Nasantoan a Banag? Kuna ti nagsurat, "secular christmas."

Ikalintegan dagiti kristiano a ni Nino Jesus ti rason ti panangrambak iti Krismas. Ngem suppiaten met dagiti sekular a grupo daytoy a pammati. Kunada, rinambakan dagidi pagano ti winter solstice a kas naugalian nga awan pakainaigan ti pammati, relihion wenno maibasar iti Nasantoan a Surat. Ket nagbalinen a tradisional dayta a panagrambak kadakuada.

No anagentayo, nakaim-imposible dayta! Ngem ala, no isu ti pagragsakanda, bukodda dayta a pammati ken pannirigan. Ta rambakan ti kaaduan daytoy napateg nga aldaw iti sabalisabali a pagrasonan.

No kitaen ken bukitkitantayo ti depinision ti kayat a sawen ti balikas a Christmas- Paskua, Nangina nga Aldaw: Pannakaipasngay ni Jesu-Cristo. Nakaaawat ngarud a ti Paskua ket mainaig iti Nasantoan a Banag. Ta kunana pay: "Ti Paskua ket selebrasion wenno panangrambak iti pannakayanak ni Nino Jesus, a maawagan pay iti Messias ken Mannubot."

Ti Christmas ket isu ti Cristesmaesse, kayatna a sawen "Christ's Mass"--tinawen ti pannakarambak ken pananglagip ti pannakayanak ni Jesu-Cristo, ken maobserba daytoy nga aldaw iti tunggal Disiembre 25 babaen iti binilbilion a tattao iti lubong. Daytoy a fiesta ti makuna a sentro ti tawen ti Liturhia Dagiti Kristiano, ken isu pay ti pagnguddoan wenno mangrikep iti panawen ti adbiento ken pangrugian ti sangapulo ket dua nga aldaw ti Christmastide. Daytoy ti sibubukel ken enteremente a parte ti Paskua ken dadduma pay a naisangsangayan/napateg nga aldaw ti panawen wenno tiempo.

Kuna ti Nasantoan a Biblia a ni Jesus ti bugbugtong nga anak ti Dios. Ngem puera delos buenos, adda dagiti sekta ken relihion a nakikappenganda a dida patien wenno adda dagiti saan a mamati iti daytoy. Ngem aniaman wenno sadino ti turong ti agos ti pammati ti maseknan a tao, awan makuna a diperensia--ta maymaysa ti Dios Apo a pagrukbaban iti amin.

Ngarud, awan ti mabalin nga agkuna a daytoy a sekta, grupo ti pammati wenno relihion ti kapupudnoan ken pakaisalakanan. Ti mismo a bagi ti makuna a sibibiag a templo ti pammati. Sika a mismo ti makaisalakan iti bagim babaen ti panangaramid ken panagtungpal kadagiti pagayatan, pakaay-ayoan ken bilbilin ti Dios.

Arigna maysa a pagadalan a pagsakduan iti naimbag a sursuro ti Nasantoan a Balikas ti Apo dagiti relihion, sekta ken grupo a nakikappengantayo. Amin dagitoy tumulong a mangmuli kenka tapno mapasanto, manglukat ti nakullaapan a panunot gapu't pananglangeb ti dakes a tarigagay wenno panagem iti biag, wenno agbalin nga instrumento tapno makoreher wenno malinteg ti killo nga aramid. Agbalinda amin a rangtay tapno mayasidegka iti Apo. Daytoy ti komunikasion iti Apo. Ti laeng diperensia isu ti doktrina nga ipatpatungpal ti tunggal sekta, relihion wenno grupo ti pammati a nakikappengan.

Wen pudno, adda padi, ministro ken no ania dita a napusgan a mangikasaba iti Sao ti Dios- ngem amin dagitoy ket bukod a pili dayta a tao nga agserbi iti Dios- ti mangikasaba iti pagayatanna. Maymaysa ti gagem, "Ti agdayaw, agrukbab, agdawat/mangidawdawat, mamakawan ken agdawat iti pammakawan ken agyaman iti Dios."

Ni Jesus a mismo ti Paskua. Isu ti sentro ti amin a kas kuna ti pagsasao nga "Jesus is the reason why we celebrate the season." Isu ti maikadua a persona iti "Holy Trinity." Puera delos buenos kunak manen, adda latta dagiti tattao a saan a mamati iti daytoy. Ket mairugi ken maileppas ti amin a panangurostayo no agkararagtayo, "Iti nagan ti Apo, ken iti Anak, ken iti Espiritu Santo. Amen."

Ngarud, ti aldaw ti Paskua ket "Nasagraduan nga aldaw para kadagiti kristiano." Ta imposible a marambakan ti Paskua a saan a maibasar iti kinarelihioso wenno kadawyan a naespiritual, wenno saan a maipapan iti Nasantoan a Banag. Ti agrambak iti "sekular a krismas" ket saan nga imposible a mapasamak. Mapasamak ken maaramid latta ti sekular a krismas ta dayta ngarud ti pagayatan ti tao a maseknan--ta isu ngarud ti kayat ken bukod a pagrasonan ken pammati. Ngem no panunoten, arigna a "moron" wenno saan a makaaw-awat daytoy a tignay ti tao no irupirna ti agrambak iti sekular a krismas no agdadata a ni Nino Jesus ti rason ti panagragsak.

Napeklan a kristiano ti pagilian a Filipinas. Ket pudno, saan a mailibak dayta. Ket no sadino man ti papanantayo, balontayo dayta a pammati. Rambakatayo ti Paskua gapu ta isu ti pammatitayo. Ngem kunak manen, adda latta met dagiti saan a mamati iti Paskua, ken no ania ti pudno a kaipapanan ti Paskua kadakuada. Ngem apay ngata a dagiti dadduma, ad-adda a tumpuar ti nagan a Santa Claus no kastoy a tiempo?

Asino aya daytoy a Santa Claus? Ni Santa, am-ammo pay a kas St. Nicholas- nga isu kano ti Ama ti Krismas, Kris Kringle, wenno "Santa." Ni Santa Claus ket makuna a maysa a mitikal a pigura- binalabala laeng ti panunot wenno/ken saan a pudno; ken legendary--a mainaig kadagiti yelendo wenno/ken sufisiente a panaglatak, a pamatian ti kaaduan a kultura iti deppaarna ti laud a pagpagilian. Kunada a daytoy a Santa ket agited ken agisagut iti regalo kadagiti ubbing iti bisperas ti Paskua wenno iti aldaw ti fiestana [ni Santa Claus]- Disiembre 6.

Ti moderno a pigura, nagramut wenno nangrugi ti "Santa" manipud iti Dutch figure ti Sinterklaas, a mapapati nga adda paset wenno partena iti 'hagiographical" a sarsarita idi ugma maipapan ken ni St. Nicholas nga agiited iti regalo kadagiti ubbing no panawen ti Paskua. Iti aggassideg ken agkaarngi nga estoria ti maipapan ken Basil of Caesarea ket dagiti tradisional a pammati, kostumbre, sarsarita idi ugma, agraman ti agkaarngi a naratibo ken ritual ti ethnolinguistiko a komunidad ti Greek ken Byzantine. Mapapati nga Enero 1 ti aldaw ti fiesta ni Basil ken maikonsiderar a daytoy ti aldaw iti panagsisinnukat ken panaggiinnawat iti regalo idiay Greece.

Ket segun iti tradision ken sarsarita a namuanganay pay manipud idi 1820s, agnaed ni Santa Claus iti North Pole a kaduana dagiti magical elves, ken siam a makatayab a reno wenno dadakkel a klase ti ugsa.

Manen, puera delos buenos, adda latta dagiti tattao a pilida ti di mamati ken Jesus wenno saan a makipagrambak iti pannakaipasngayna. Kunada, nadalus kano ti konsensiada a makipagrambak iti Paskua. Ket iti bukodda a kapanunotan ken pammati, tinawen a rambakanda ti Paskua iti sidong dagiti pampamilia, am-ammo ken gagayyemda nga adda latta iti sidongda ti pigura ni Santa Claus.

Ngem apay ngarud nga awaganda ti krismas? Manen, marambakan ti krismas a panglagip iti pannakayanak ni Jesu-Cristo a saan ket nga agkiddaw ken agdawat iti regalo ken Santa Claus.

Kuna dagiti dadduma nga agpalpaliiw iti bukod a panangabisig ken pammatida, ti [kano] panangrambak iti krismas ket saan a maipanggep no asinoka, no siasinoka, no sika ket kristiano wenno saan, wenno mamati ken saan ken ni Jesu-Cristo. Bukod [kano] a pili ti maysa nga indibidual ti relihion ken pammati iti panangrambak ti Paskua. Ngem no panunoten a naimbag, kasla saan man a nainkalintegan dayta a rason. Ketdi, gundawayan ken rabsutenda ti pudno nga anag ken kaipapanan ti kinaimportante daytoy a "religious holiday" manipud kadagiti mamati ken deboto.

Adu a klase ti sekta, relihion, grupo ti pammati ken adu a wagas no kasano ti panangipaduyakyak iti pammati. Adu a klase ti panagdaydayaw ken panamati. Ngem maymaysa ti turongen amin dagitoy--iti Dios.

Ket wen, awan koma ketdi ti agbalin a problema kadagiti mamasirib, makaawat ken kadagiti addaan iti nadalus a konsensia. Kamaudiananna, nawaya ti tao a saan a gapu ta kayatna nga ipeksa ti karirikna, ti agdayaw wenno agrukbab--ngem maysa daytoy ketdi a mangipakita ken mangiparikna ti ragsak a makaay-ayo a kas met iti kayat nga aramiden ti dadduma.

Ti pannakarambak ti Paskua ken winter solstice ket isut' kangrunaan a mabigbig a fiesta ken selebrasion dagiti pagpagilian iti sangalubongan. No daytoy man a Paskua ket marambakan a mainaig iti Nasantoan a Banag wenno religious events, secular anniversary, ken/wenno kas aldaw a pagnegosio- maadaptar iti lokal a kondision kas mangparegta ti okasion ta daytoy nagbalinen a kultura a pagtitinnawidan.

Ket iti labes dagiti aplaya, wenno kadagiti nalalawa a taaw a nagbabaetan, nawada wenno adda bukod a pili iti panangrambak ti Paskua ti nagkaadu a puli, sabalisabali, nadumaduma a kita ti tao nga agbibiag ditoy lubong; ket daytoy a Paskua--mangipakita laeng a tradision no kasano ti kinaimportante daytoy naisangsangayan nga aldaw.

.

.

.

.

.

JESUS, SANTA KLAUS WENNO SEKULAR KRISMAS?

Rudy Ram. Rumbaoa

[naipablaak ti artikulo iti defunct Fil-Am Observer iti Maui]

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]

NO APAY A MARIKNA TI PUDNO NGA ANAG TI PASKUA ITI FILIPINAS?

SANGAPULO ket dua pay nga aldaw, Paskuan!

Iti sadino man a lugar ti papanam, makita dagiti nadumaduma a klasena a dekorasion ti Paskua, dagiti ayug ti Paskua a maipatayab iti tangatang ken nagkaadu a tattao a mapan aggatang iti supermarkets, malls wenno groceries para ti regalo ken taraon nga agserbi iti kaaldawan ti Paskua.

Kadakami, napatakdermin ti krismas tri a nadekorasionan iti nadumaduma ti marisna a christmas balls ken lights. Nabungon metten dagiti regalo a naipasirok iti christmas tree a para kada tatang ken nanang, manang ken manong, ni ading ken uray pay da lolo ken lola, dagiti kabagian, gagayyem ken am-ammo.

Kaligakuman ti amin iti pamilia ti makakita iti white christmas, ngem kasano, awan met niebe iti Filipinas. Ken uray pay no adda amin dagitoy a dekorasion ken agkakapintas a mabuya a silaw, no saan nga agdedenna ti pamilia iti kaaldawan ti Paskua, kasla man awan ti anagna dagitoy kenka. Kasla eppes a dawa nga awan man ti maiburayna.

Kailiwko ketdi ti Paskua iti Filipinas, iti sidong ti nabati a kabsatko nga adda pay laeng sadiay, dagiti kaannakak, kabagian, gagayyem ken am-ammok. No saludsodem: Ania aya ti espesial a maipanggep ti Paskua iti Filipinas?

Saanmo a marikna ti pudno nga anag ti Paskua agingga a dimo maekspiriensa daytoy iti Filipinas.

Mangrugi iti Disiembre 16 [rugi ti Misa de Aguinaldo] ken agngudo iti Enero 2 wenno 4. No dadduma, yuray dagiti Filipino ti "Three Kings" sakbay a maibaba dagiti christmas decorations.

Makuna ti Filipinas ti kababayagan a pagilian a mangrambak ti Paskua iti intero a sangalubongan.

Iti Disiembre 16, mairugi ti panag-novena iti siam nga agsapa wenno tay makuna a "Simbang Gabi wenno Misa de Aguinaldo." Makipaset ti amin a tao iti amin nga edad, uray no agtawen iti lima wenno limapulo ket lima, baknang wenno pobre-- mapan makipagrambak iti pannakaipasngay ti Mannubbot.

Dagiti dadduma a Filipino, no mabalin, saanda kayat ti agliway ti uray maysa nga aldaw iti pannakimisa ti Misa de Aguinaldo. Pamatian, no makompleto ti pannakimisa manipud iti Disiembre 16 agingga iti 24, maipaay kenka dagiti kalikagummo wenno tarigagaymo iti biag. Mangrugi ti misa iti alas tres media wenno alas kuatro iti nasapa a bigat.

Makita dita dagiti agayan-ayat, ti sibubukel a pamilia a magmagna nga agturong iti simbaan. Wenno dagiti agbabarkada ken aggagayyem, ken uray pay da lolo ken lola. Narruay ken reprep dagiti tao iti uneg ti simbaan. No maminsan, awan ti iitiitan.

Ket apaman a malpas ti misa, sangsangkamaysa nga agiinnunna a mapan iti kalsada nga ayan dagiti magatang a kas ti bibingka, kutsinta, puto bumbong, salabat, arroz caldo, lugaw, hot cocoa wenno kape. Nalamiis met ti klima iti bulan ti Disiembre, nangruna iti nasapa a bigat.

Saan la a dayta, adda met dagiti mapan agpaskua wenno christmas carolers. Ubbing, agtutubo ken uray pay dagiti nataengan agpaskua, mapan bumalaybalay iti tunggal rabii [ken uray pay iti nasapa a bigat kalpasan ti Misa de Aguinaldo] manipud Disiembre 16 agingga iti 24. No napintas ti panagkanta dagitoy, addan kenka a bumalay no mano ti kayatmo nga ited kadakuada. Ti agaun nga ayat manipud iti puso-- kasta ti anagna.

Malagipko ketdi no kasano a rinambakan ti pamiliak ti Paskua, idi mangrugiakon nga agbarito. Dakkel a panagtitipontipon ti inangay ti pamilia iti bisperas ti Paskua. Nairaman ditoy dagiti kasinsin ken asideg a kabagiak.

Kadakami nga ubbing idi, ur-urayenmi iti tengnga ti rabii [ta masansan nga agatendarkami pay nga umuna ti Nasantoan a Misa iti oras ti alas dies]. Kunkuna ngamin idi dagiti natataengan a no maturogka, dimo makita ni Santa Claus. Awan regalom kenkuana.

No dadduma, agkaankami nga umuna sakbay iti tengnga ti rabii. Kalpasan ti pannangan, maluktan dagiti regalo iti eksakto ti oras ti alas dose iti rabii.

Iti family house dagiti dadakkelko iti siudad ti Laoag ti masansan a pakaangayan ti panagtitipon ti pamilia. Maidasar iti lamisaan dagiti nagkaadu ti klasena a taraon a kas iti christmas ham, Filipino spaghetti, lumpia, fruit salads, inapo, adda pay bread, pancit, litson manok wenno baboy ken mainum a kas iti coca-cola wenno pepsi, serbesa, gin, arak ken arak ti basi.

Kalpasan ti panagpiestami kadagiti naidasar a taraon, tunggal pamilia ti agsisinnukat ken manglukat iti regalo. Masapul nga aggigiddan ti pannakalukat dagitoy a regalo. Kalpasanna, agtututongtong dagiti nataengan, agsala wenno agbuya iti telebision dagiti agtutubo ken agay-ayam dagiti ubbing.

No madanonen iti oras ti alas dos media wenno alas tres, agdudungsanton ti amin. Dagiti dadduma, maiturogda iti nagtugawanda a sofa gapu ti bannog ken paksuyda. Adda agawid, adda met agbati.

Ket iti sumuno nga aldaw, agriingkami nga ubbing a nasapa ta ibaondakami dagiti dadakkelmi a mapan bumalaybalay nga agkatok iti ridaw dagiti karruba tapno dawatenmi ti aginaldomi.

Iti bisperas ti Baro a Tawen, kas met ti panagrambakmi iti Paskua, aguraykami agingga a magtengan ti tengnga iti rabii.

Nadumaduma ketdi ti mangngegan a paputok wenno palpalibbaang. Adda dita ti rebentador, triangle, super lolo, kanyon bamboo, kuwitis ken uray pay ti loses.

Dagiti dadduma, iruarda dagiti stereo component sa agpatokarda iti napigsa. Adda mangsindan ti lata wenno galba sa maigalut iti likudan ti bisikleta wenno motorsiklo kalpasanna, guyudenda wenno mapan ipalpalawlaw iti kalsada. Naringgor iti aglawlaw ngem anian a ragsakna! Uray kasano't kapuskol ti asuk manipud kadagiti paputok, arya, manso latta!

Nupay awan niebe iti Filipinas, panagkunak, ditoy pay laeng ti pakariknaan ken pakakitaan no kasano ti karambak ti Paskua no idasig iti sabsabali a pagilian.

Pudno, awan ti niebe, adda pabo ngem manmano, awan ti sub-zero a temperatura ti klima, ngem, naidumduma ken simple a pannakarambak ti Paskua a maibagay kadagiti Filipinos.

Ngem uray no adda amin dagiti taraon ken adu a klasena a selebrasion, saantay' koma a lipatan nga uray sadino ti ayantayo, ti panangrambaktayo iti Paskua, laglagipentayo a ti sentro dagitoy a ragragsak ket maipuon iti pannakaipasngay ni Jesu-Kristo.**

.

.

.

.

NO APAY A MARIKNA TI PUDNO NGA ANAG TI PASKUA ITI FILIPINAS?

Rudy Ram. Rumbaoa

samiwengkenayatnirudy.blogspot.com

[nabulod ti ladawan a nausar]